Yeni bir yıl yaklaşırken hepimizi doğal olarak bir heyecan kaplar. Etraf ışıl ışıldır ve yeni umutlar, yeni hedefler birbiri ardına seçilir ve bunların da bir kısmı başarılı bir kısmı başarısız olur. Bu sene de yeni yıl işte bu duygularla geliyor. Ancak bu sefer ufak bir değişiklik var; 2010’lar bitiyor! Peki 2010’lar biterken kutu oyun dünyasında on yıl nasıl geçti?

80’lerde doğmuş efsane nesil, 90’larda doğmuş efsane nesil gibi bir çok yazıyı internette, sözlüklerde vs. görebilirsiniz. Her çağın çocukları kendi doğdukları, büyüdükleri çağı öve öve bitiremezler. Bunda en büyük etken ise sorumlulukların nispeten daha az olduğu, hayatla bu kadar fazla kavga verilmeyen yıllar olduğu içindir. Ve evet 80’lerde doğanlar övünmekte sonuna kadar haklılar!!!

Şimdi bir çağ daha bitiyor ve 2020’li yıllara giriyoruz. Zaman akmış, hatta akmamış da uçmuş gibi geliyor. Eğer size öyle gelmiyorsa ya çok gençsiniz ya da zamanın geçtiğini kabul etmek istemiyorsunuz. 🙂 Eğer zamanın nasıl uçup gittiğini anlayamadıysanız geçtiğimiz 10 yıla bir şekilde damgasını vuran oyunların olduğu aşağıdaki listeyi okuyunca anlayacaksınız.

2010 – 7 Wonders

Listemize 2010’ların ilk Spiel des Jahres ödüllü oyunu ile başlıyoruz. Antoine Bauza’nın tasarımı 7 Wonders birazcık karmaşık bir puanlama sistemine sahip olmasına rağmen muhteşem bir geçiş oyunudur. Hatta kutu oyun hobisine yeni başlayanların can dostudur diyebiliriz.

7 Wonders. Kutu oyun hobisine başlamak için çok iyi bir seçenek olduğu gibi aynı zamanda usta oyuncuların da çok seveceği bir oyun.

3-7 oyuncu arasında, yaklaşık 45 dakikada oynanan 7 Wonders, ilk olarak Repos Production tarafından üretildi. Bugüne kadar Türkçe dahil bir çok dile çevrildi ve tüm zamanların en çok satan oyunlarından birisi olmayı başardı.

2010 – Finalistler

2011 – The Castles of Burgundy

2011 senesinde çıkan Stefan Feld harikası The Castles of Burgundy kesinlikle o senenin oyunudur diyebiliriz. Oyunda Orta Çağ Fransa’sında prensliğimizi yönetmeye ve ticaret yollarıyla onu genişletmeye çalışan aristokratları canlandırıyoruz.

The Castles of Burgundy aradan geçen bunca seneye rağmen hala en favori oyunlarımdan birisi.

Basit ve az kural ile oldukça fazla karmaşıklık sağlayabilen, tekrar oynanabilirliği oldukça fazla olan ve aradan geçen bunca seneye rağmen masaya geldiğinde hala büyük bir iştahla oynadığımız, yaklaşık 90 dakikalık bir keyiften söz ediyoruz.

2011 – Finalistler

2012 – Terra Mystica 

2012 senesinde kutu oyun sektörü Jens Drögemüller ve Helge Ostertag’ın birlikte tasarladığı harika bir medeniyet kurma oyunu ile sarsılmıştı. Terra Mystica 3 saate yakın oynama süresine sahip oldukça ağır bir oyun olmasına rağmen kısa bir süre içerisinde oldukça fazla kişiye ulaştı ve kutu oyun kitlesi tarafından çok beğenilerek BGG‘de ilk 10’a girmeyi başardı.

Terra Mystica 2012 senesine damga vurmuştu.

Şu yazının yazıldığı sıralarda hala BGG sıralamasında 13. sırada bulunan oyun stratejik planlamayı ödüllendiren tam bir bilgi oyunudur. Her oyuncu 14 gruptan birini yönetir. Ustalık ve zanaat ile mümkün olduğunca büyük bir alanı yönetmeye ve yönettiği grubun becerilerini geliştirmeye çalışır.

2012 – Finalistler

2013 – Concordia

Kutu oyun dünyası için oldukça kısır geçen 2013 yılında masalarımızı üstat Mac Gerdts‘in muhteşem oyunu Concordia ile süsledik. Concordia Mac Gerdts’in diğer oyunlarına göre daha az kurallı ancak oldukça derin bir yapısı olan orta ağırlıkta bir eurogame. 2-5 kişi ile yaklaşık 2 saatte bitirebileceğiniz, tekrar oynanabilirliği yüksek ve oldukça eğlenceli, stratejik bir oyun. Oyun o kadar başarılı olduk ki bir sürü farklı ek paketi çıktı ve bu ek paketler oyuna farklı tatlar ve farklı oynanışlar katarak neredeyse sonsuz bir yeniden oynanırlık sağladılar. Öyle ki oyuncu sayısına göre bir harita seçip daha keyifli oyunlar oynayabiliyorsunuz.

Muhteşem bir oyun için çok kötü bir kapak görseli. Üstelik bu iyileştirilmiş hali 🙂

Oyunda Roma İmparatorluğu döneminde ticaret yapan sömürgecileri canlandırıyoruz. Akdeniz bölgesindeki toprakları ve limanları gezerek bu bölgelerde kendi ticarethanelerimizi kurup çeşitli ticari mallar üretiyor ve bu malları bazen satıp bazen de başka ticarethaneler kurmak için kullanarak ticaret hacmimizi genişletmeye çalışıyoruz.

Daha önce bir Concordia incelemesi yapmıştık. Eğer okumak isterseniz sizi şuraya alalım;

Concordia – Akdeniz’de Kartlar Yeniden Dağıtılıyor

2013 – Finalistler

2014 – Orléans

2014 senesinde yine bir Orta Çağ Fransa’sı oyunu ile karşınızdayız. Diğer senelere göre biraz daha zayıf olsa da yinede 2014’ün oyunu olmayı hak eden bir oyun Orléans.

Bir başka Orta Çağ Fransa’sı oyunu Orleans.

Orléans 2-4 oyuncu arasında yaklaşık 90 dakikalık bir sürede oynayabileceğiniz orta ağırlıkta bir euro game. Orléans şehrinde ve Loire bölgesinde, en çok tüketilen malları almak ve ticaret yolları inşa etmek için diğer şehirlere ticari seferler yapıyorsunuz. Tüccarlar, inşaatçılar ve bilim insanlarınızı kullanarak hakimiyet alanınızı genişletiyorsunuz.  Şövalyelerinizi kullanarak da ticari seferlerinizi koruma altına alabiliyorsunuz. Oyunun anahtar noktası ise yapabileceğiniz kadar fazla aksiyon alabilmek.

2014 – Finalistler

2015 – Pandemic Legacy: Season 1

2015 senesine geldiğimizde ise tam anlamıyla yer yerinden oynadı. Tasarımcı Matt Leacock’un 2008 yapımı öncü işbirlikçi oyun olan Pandemic‘in Legacy versiyonu yayınlandı. Yayınlanır yayınlanmaz bir anda en çok satan oyunlardan birisi oldu ve oynayan herkes de çok beğendiği için BGG listesinde hızla yükseldi, yükseldi, yükseldi ve senelerce 1 numarada oturan efsaneyi; Twilight Struggle’ı tahtından indirerek 1 numaraya yerleşti. (Twilight Struggle benim gönlümde hala 1 numarada!)

Pandemic Legacy: Season 1. Arşivinizde mutlaka bulunması gereken bir oyun.

Pandemic Legacy: Season 1 işbirlikçi oyun yapısına, öncüsü Pandemic gibi yeni bir soluk getirdi. 2-4 kişinin bir oyunu ortalama 90 dakikada tamamladığı bu yeni legacy sisteminde oyuncular aynı Pandemic’te olduğu gibi dört farklı hastalığın çaresini bulmak için aksiyonlar alıyorlar. Dünya’nın dört bir yanını gezip araştırmalar yapan oyuncular normal Pandemic oyunundan farklı olarak bunu uzun bir kampanya görevi olarak yapıyorlar. Oyuncuların becerisine ve oynanışa göre 12-24 seanslık bir kampanyadan bahsediyoruz. Pandemic Legacy: Season 1 o kadar başarılı oldu ki, Z-Man Games 2017 senesinde Season 2’yi yayınladı. 2019’un şu son günlerinde bildiğimiz şey ise Season 3’ün hazırlanmakta olduğu.

Daha önce hiç Pandemic oynamadıysanız ve nedir, ne değildir öğrenmek istiyorsanız sizi şuraya alalım;

Pandemic: Salgın Hastalıklarla Mücâdele

Oyunun tasarımcısı Matt Leacock ile yaptığımız oldukça detaylı röportajı okumak için de şuraya;

Röportaj: Matt Leacock ile Oyunlar Üzerine

2015 – Finalistler

2016 – Terraforming Mars

Andy Weir’in 2011 yılında kaleme aldığı The Martian kitabı bir anda en çok satanlar listesine girip dünyaca ünlü bir kitap oldu. Holywood da bu hype’ı affetmedi ve 2015 senesinde The Martian filmi yayınlandı. Hem de ne film, yönetmen koltuğunda Ridley Scott ve başrolde de Matt Damon. Film de kitabı gibi oldukça popüler oldu ve Mars teması aklınıza gelebilecek her mecrada işlenmeye başlandı. Kutu oyun dünyası da bu mecralardan biriydi ve 2016 senesinde Jacob Fryxelius’un Terraforming Mars isimli oyunu yayınlandı. Ve bilin bakalım ne oldu? Evet kitap ve film gibi Terraforming Mars da çok satanlar listesine girmeyi başardı.

Kızıl gezegen ile ilgili bir ürün varsa toprak tonlarında olmak zorundadır diye bir kural var sanırım.

Yazarlarımızdan Özgür Özübek’in en sevdiği oyunlardan olan Terraforming Mars’ta 2400 senesinde insanoğlunun Mars gezegenini yaşanabilir bir hale getirme çabalarını konu alıyor. Dünya Hükümeti tarafından desteklenen dev şirketler, Mars gezegeni yaşanabilir hale gelinceye kadar sıcaklığı, oksijen seviyesini ve okyanus kapsamını yükseltmek için büyük projeler üretmeye çalışıyorlar. 

Özgür Terraforming Mars oyununu kuruyor.
Terraforming Mars oynamanın cilde iyi geldiği ve hatta insanı gençleştirdiği söyleniyor ama bunun tıbbi bir gerçekliği var mı emin değilim. Tek bildiğim Özgür’ün sürekli Terraforming Mars oynadığı günlerde oldukça iyi gözüktüğü.

Terraforming Mars 2016 senesinin oyunu olmayı fazlasıyla hak eden bir oyun. Daha sonra çıkan ek paketleriyle daha da eğlenceli bir hale gelen oyun, gösterdiği büyük başarılar ve satış rakamlarından sonra Türkçe dahil bir çok dile çevrildi. Terraforming Mars önümüzdeki 10 yıllarda da oynanmaya devam edecek bir oyun olacaktır diye düşünüyoruz. En azından Özgür Özübek en az 20-30 sene daha haftada bir gün Terraforming Mars oynayacaktır. 🙂

2016 – Finalistler

2017 – Gloomhaven

2017 senesi de 2016 gibi kutu oyun dünyası için oldukça verimli geçen bir yıldı. Belki de bu on yıl içerisindeki son verimli yıldı da diyebiliriz. Yine pek çok güzel oyunun yayınlandığı 2017 yılının 1 numarası ise tartışmasız Gloomhaven oldu.

Gloomhaven

Tasarımcı Isaac Childres’in kutu oyun ile FRP’yi oldukça başarılı bir şekilde harmanladığı oyunu Gloomhaven çok başarılı bir Kickstarter kampanyası sonrası BGG listelerine o kadar hızlı girdi ve o kadar hızlı yükseldi ki, kullanıcılar önceleri bir problem olduğunu sandılar. Bu yükseliş doğal olarak 1 numarada bitti. Ve Twilight Struggle’ı tahtından indiren Pandemic Legacy: Season 1 tahtı yeni sahibine, Gloomhaven’a devretti.

Gloomhaven içinde eurogame serpintileri bulunan fantezi temalı taktik bir strateji/savaş oyunudur. Her oyuncu kendi özel yeteneklerini kullanarak dünyanın karanlık köşelerine seyahat eden birer maceracı rolü üstlenir ve zindanlar, harabeler ve daha karanlık pek çok yeri temizlemek ve ganimet kazanmak için işbirliği içinde birlikte ilerlerler. İlerledikçe de oyunun hikayesi dallanıp budaklanıyor ve oldukça keyifli bir deneyim sunuyor.

Gloomhaven 1-4 kişi ile hikaye başına ortalama 90 dakikalık bir oyun süresi isteyen orta-ağır bir oyun diyebiliriz. Uzunca bir süredir BGG’nin 1 numarasında bulunan oyun daha da uzun bir süre tahtını kimseye kaptırmayacak gibi görünüyor.

2017 – Finalistler

2018 – Brass: Birmingham

Yukarıda da bahsettiğim gibi 2017 senesi sonrasında kutu oyun piyasası tepe noktasına ulaşıp düşüş yaşamaya başlamıştı. Şahsen bu düşüşteki en büyük etkenin bol minyatürlü ama mekanik olarak zayıf Kickstarter kampanyalarının ve hızlı tüketim mantığının olduğunu düşünüyorum. Bir düşüş yaşanmasına rağmen az da olsa kaliteli oyunlar piyasaya çıkmaya devam ediyordu ve Brass: Birmingham da bu oyunlardan birisiydi.

Brass: Birmingham kapağı oldukça başarılı, klasik bir grafik tasarım örneği.

Brass: Birmingham aslında öncüsü Brass: Lancashire‘ın bir yeniden uyarlaması. Tabi ki oldukça fazla konuda farklılıklar barındıran bir uyarlama diyebiliriz. Brass oyunlarının ve bir diğer yeniden uyarlaması olan 2010 yapımı Age of Insdustry‘nin arkasında hep aynı kişi var: Martin Wallace.

Brass: Birmingham’da 1770-1870 yılları arasındaki sanayi devrimi esnasında Birmingham’da bulunan ticari girişimcilerin rekabetini konu alıyor. Aynı selefinde olduğu gibi, düşük veya yüksek piyasa taleplerinden yararlanmak için endüstrilerinizi ve ticari ağınızı genişletmeye ve inşaat yaparak gelişmeye çalışıyorsunuz.

Oyun eurogame türünün oldukça ağır ama çok zevkli örneklerinden birisi. 2-4 oyuncu yaklaşık 2 buçuk saat boyunca endüstri devi olmaya çalışıyorsunuz. Brass: Birmingham da daha uzun seneler masalarımızda kalacak oyunlardan bir tanesi.

2018 – Finalistler

2019 – Wingspan

Bu 10 yıldaki son yılımız olan 2019 kutu oyun dünyası için oldukça sönük geçti diyebilirim. 2017’nin ortalarından başlayan düşüş kendini iyiden iyiye hissettirmeye başladı diyebiliriz. 2019 senesinde yayınlanan bazı iyi oyunlardan bir seçim yapmak gerekiyor ve bir numarayı seçmek gerekiyordu. Wingspan basit yapısı, oynanışı, güzel çizimleri ve grafik tasarımı ve kitlelere ulaşmasıyla bir numara olmayı hak etti.

Ana Maria Martinez Jaramillo’nun harika çizimlerinden sadece birisi.

Tasarımcı Elizabeth Hargrave’in oyunu Wingspan Stonemaier Games etiketiyle piyasaya sürüldü. Ve o andan itibaren o kadar fazla ilgi gördü ve o kadar fazla satıldı ki BGG’nin ilk 100 sırasına girdi. Bu yazının yazıldığı tarihte genel sıralamada 30., aile oyunları sıralamasında ise 1. sırada bulunuyordu.

1-5 oyuncu arasında ortalama 90 dakikada oynanan Wingspan kuşları konu alan bir oyun. Oyuncular yaban hayatı korumaya çalışan en iyi kuşları keşfetmeye ve çekmeye çalışan kuş meraklıları/araştırmacılar, kuş gözlemcileri, kuşbilimciler ve koleksiyoncularsınız. Her kuş, habitatlarınızdan birinde güçlü bir kombinasyon zincirini etkiliyor ve bu habitatlar büyüdükçe siz de oyunu kazanmaya yaklaşıyorsunuz.

Wingspan bir çok ödül alarak en çok satan oyunlar listesine sağlam bir şekilde girdi. Toplamda kaç adet basıldığını net olarak bilemiyorum ama toplamda 7 baskı yaptı. Bu kadar çok satmasının bana göre en önemli nedenlerinden bir tanesi de oyunun harika çizimleri. Bu çizimleri yapan Ana Maria Martinez Jaramillo ile yaptığımız röportajı okumak için aşağıdaki bağlantıyı takip edebilirsiniz.

RÖPORTAJ: WINGSPAN’İ BİR DE ÇİZERİNDEN DİNLEYİN

2019 – Finalistler

2010’lar işte böyle geçti.Yazıda da görebileceğiniz gibi kutu oyun dünyası için oldukça iyi bir 10 yıldı. 2015-2017 yılları arasında “iyi oyunlar” anlamında belirli bir zirveye ulaşıp 2017’nin son çeyreğinden itibaren kalite anlamında bir düşüş yaşandı. Şahsi kanaatim hala bu düşüş süreci içerisindeyiz ve bu düşüş süreci insanlar bol minyatürlü ancak mekanik/denge bakımından görece daha zayıf oyunları almaktan vazgeçtiği ve daha bilinçli bir tüketim modeline geçtiği zamana kadar sürecek. Muhtemelen de ardından mekanikleri daha kaliteli, belki daha az makyajlı ama kaliteli oyunlarla kutu oyun dünyası bir başka zirveye koşacaktır.

Hepinize iyi 10 yıllar!

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu girin
Lütfen isminizi buraya girin