Kooperatif (müşterek) oyun cümlesini duyduğunuz zaman aklınıza ne gelir? Herhalde, oyuncular arası rekâbetin olmadığı, oyuncuların birlikte oyuna karşı oynadığı oyunlar. Peki, kooperatif bir oyun örneği verin diye biri sorarsa aklınıza ilk hangi oyun gelir? Bu türün özelliklerini basit bir şekilde ifâde edecek, herkesin tanıdığı, bildiği, bilmeyenlerin de kolaylıkla öğrenebildiği kooperatif oyun nedir? Bu sorunun cevabı bir çok kutu oyun severi için oldukça basittir: Pandemic.

Orjinal Pandemic ve ek paketleri
Pandemic spin-off’ları, devamlı da bu liste genişliyor

Piyasaya çıktığı 2008 yılında oldukça hızlı bir şekilde tanınan ve beğeni kazanan Pandemic, oynanış tarzı, teması ve hızlı öğrenilip, kısa – orta sürede oynanabilmesiyle kutu oyuncuların gönüllerinde çok özel bir taht kurdu. Öyle ki, bir çok kişi için kooperatif oyun kelimesi “Pandemic-gibi” oyun anlamı kazandı desem pek de abartmış sayılmam.

Geçtiğimiz yıllarda 3 ek paketi, 6-7 spin-off oyunu ile genişleyip, Pandemic: Legacy adıyla “Legacy” türlerine de el attı. Pandemic: Legacy’ler orijinal oyunu bile popülerlikte geride bırakırken, Pandemic: Legacy Sezon 1 uzun bir süre BGG ilk 5’de kalıcı meskunlarından biri olmuştu.

Orijinal Pandemic’e genel bakış

2008 yapımı Matt Leacock’un tasarladığı orijinal Pandemic oyunu 4 kişiye kadar oynanabilen kooperatif bir oyun. 4 adet salgın hastalık dünyayı kasıp kavurmaktadır. Bu hastalıklar önü hızlı bir şekilde alınmazsa, insanoğlunun varlığını tehdit etmektedir. Amerika Birleşik Devletleri’nin Salgın Hastalıklarla Mücadele – Center for Disease Control (CDC) ekibinin üyeleri olarak, dünyada bu hastalıklarla mücâdele edip, bir yandan hastalığın ilerlemesi engellemeye çalışırken bir yandan da hastalıkların tedâvisini bulmaya çalışmaktayız. 4 hastalığın da tedâvisini bulduğumuz takdirde oyunu kazanmış oluyoruz. Öte yandan, hastalıkların önünü alamaz ve anormal bir şekilde yayılmalarına izin verirsek oyunu kaybediyoruz. Eğer oyun aşırı uzun sürerse de bu defâ zaman aşımından dolayı oyunu kaybediyoruz. Aslında dikkatli olmazsak genellikle kaybediyoruz diyebilirim kezâ oyunu kazanmak için oyuncular olarak koordine olmalı ve bir ekip ruhuyla hareket etmek durumundayız. Yani kısacası oyuncular oyunu ya hep beraber kazanıyorlar ya da hep beraber kaybediyorlar.

Temelleri anladık, peki nasıl kurtarıyoruz dünyayı?

Oyunu tur, tur oynuyoruz. Turu gelen oyuncu 4 adet hamle yapıyor, sonra 2 adet oyuncu kartını ilgili desteden çekerek eline ekliyor. Hamle olarak çeşitli seçeneklerimiz var: öncelikli olarak piyonumuzla haritada hareket edebiliyoruz, sonrasında bulunduğumuz bir şehirde, hastalığı temsil eden hastalık küplerinden bir tanesini kaldırabiliyoruz. Eğer piyonumuz elimizdeki bir kartın temsil ettiği şehirdeyse seçeneklerimiz genişliyor: o şehrin kartını ıskartaya çıkartarak bulunduğumuz şehre araştırma laboratuvarı kurabiliyor ya da kartı aynı şehirdeki başka bir oyuncuya verebiliyoruz. Bu hamlelere ek olarak, bir de oyunu asıl kazanmamıza imkân sağlayan tedâviyi bulma hamlesi de var. Piyonumuzla bir araştırma laboratuvarındayken, aynı renkten 5 adet oyuncu kartını kullanıp o renk hastalığın tedâvisini bulabiliyoruz.

Oyuncu kartları, bu kadar çok olduğuna bakmayın genelde hızlıca tükeniyor.

Haritada hareket ederken de dört farklı seçeneğimiz bulunuyor. Bu seçeneklerden en basiti haritada piyonumuzun bulunduğu şehre çizgilerle bağlı herhangi bir komşu şehre gitmek. Yok daha hızlı hareket etmek istiyorum diyorsanız, elinizden bir oyuncu kartını atıp o kartın temsil ettiği şehre direk 1 hamleyle gidebiliyorsunuz. Üçüncü bir seçeneğimiz de elimizdeki kartların temsil ettiği herhangi bir şehirdeysek, o şehir kartını ıskartaya çıkartıp haritadaki herhangi bir şehre gidebiliyoruz (uçağa bindik diye düşünebiliriz). Bu oyundaki en güçlü hareket hamlesi diyebiliriz. Son olarak da bir hamleyle bir araştırma laboratuvarının olduğu bir şehirden, başka bir araştırma laboratuvarının olduğu bir şehre gidebiliyoruz ki bu en ucuz ve etkili hareket hamlesi diyebilirim, tabii önceden yeteri miktarda ve dağılımda araştırma laboratuvarları kurmuşsanız.

Oyunun hamleleri

E peki, biz turumuzu oynadık, bir süre sonra tüm küpleri temizleyeceğiz tüm hastalıklar da bitecek değil mi? Pek de öyle değil doğrusu :S Her oyuncu turunu oynadıktan sonra enfeksiyon destesinden de 2 ilâ 4 adet kart çekip o kartların gösterdiği şehirlere birer yeni hastalık küpü ilâve ediyoruz. Yâni oyun her oyuncunun hamlesinden sonra genelde 2 ilâ 4 küp ilerliyor diye de düşünebiliriz. Zâten oyunun zorluğu bu enfeksiyon kartlarıyla tüm harita küp dolmadan tüm hastalıkların tedâvilerini bulmaktan geçiyor.

Enfeksiyon kartları, ya da diğer değişle “kötü” kartlar. Bunlar da çok değil ama aynı kartları sık sık görüyoruz 🙁

Burada bir de “yayılma” olayından bahsetmem gerekiyor. Oyunda herhangi bir şekilde, bir şehirde aynı renkli en fazla 3 adet küp olabiliyor. Eğer 3 adet aynı renkli küple dolu bir şehre, o renkten 4. Bir küp gelirse, bu şehirde artık hastalar panik oluyor ve komşu şehirlere kaçıyor ve oralara da bu hastalığı bulaştırıyorlar. Oyun mekaniğiyle, HER komşu şehre o dördüncü renk küpten birer tâne ekliyoruz!!! (Evet, bu bayağı kötü bir şey) Yetmedi, eğer komşu şehirlerden herhangi birinde de 3 tane o renkten küp var idiyse, o şehirde de yayılma oluyor ve o şehir de komşularına birer küp ekletiyor! Burada bir dip not, oyun artık iyice olaylar çığırından çıkmasın diye şöyle bir kural eklemiş yayılmalarda bir şehir en fazla 1 adet yayılma tetikleyebiliyor, yoksa iki komşu şehir bir diğerini sonsuza kadar zincirleme reaksiyonla tetiklemiyor, o kadar da kötü değil oyun endişe etmeyin (ama yeterince kötü rahat olmak lâzım).

Oyunun herhangi bir ânında, bir renk küpten masaya küp koymamız gerekir de tüm küpler haritadaysa, oyunu o anda kaybediyoruz. Ayrıca, her “yayılma” da, yayılma kulvarında da bir adım ilerliyoruz. Eğer 8. yayılma gerçekleşirse oyunu o anda kaybediyoruz.

Artık daha da korkunç şeyler yoktur herhalde oyunda?

Enfeksiyon kartları ile masada küp adedi artmasına rağmen genelde bu kötü bir şey değil kezâ her şehrin 1 adet enfeksiyon kartı bulunuyor. Dolayısıyla o kartı çektiyseniz, artık o kartı bir daha çekmeyeceksiniz diyebiliriz… “diyebiliriz” diyorum çünkü Epidemik kartları tüm dengeyi değiştirebiliyor. Oyuncu kartlarının arasında 4 ilâ 6 adet (oyunun zorluk seviyesine göre) Epidemik/Salgın hastalık kartları bulunuyor. Bu kartı çektiğimizde oyun geçici olarak duruyor ve üç kötü olay cereyan ediyor. Öncelikli olarak enfeksiyon destesinin en altındaki kartı çekiyoruz ve o şehre şehrin renginden 3 adet küp koyuyoruz!!! Devamında turda çektiğimiz enfeksiyon kart adedi kulvarında bir adım ilerliyoruz. En son olarak da enfeksiyon ıskarta destesindeki TÜM kartları alıp, karıyoruz ve enfeksiyon destesinin en tepesine koyuyoruz! Bu da demek ki bir sonraki çekeceğimiz enfeksiyon kartları önceden gelmiş olan şehirler ve muhtemelen de 3 küpü olan şehirler.

Avrupa hastalıktan nasıl kıran geçirir temsîlî 🙂

Oyun genelde bu Epidemik kartlarıyla sarpa sarabiliyor. Her şey süt liman, çok güzel ilerlerken bir Epidemik kartı çekilir ve kart çok ters bir şehre 3 küp koyar. Sonra kartlar karılır ve olabilecek en kötü enfeksiyon kartları çekilir ve zincirleme yayılmalarla oyun bir anda anormal kötü bir duruma gelir hatta abartılı durumlarda bir anda oyunu bile kaybedebilirsiniz.

Bir dakika, oyunu nasıl kazanacağız yâhu?

Gördüğünüz gibi oyunu kaybetmek oldukça mümkün. Oyuncular pek koordine olmazlarsa, çok alâkasız işler yapıp hiç gelecek planlaması yapmazlarsa kaybetmeleri çok olağan bir son oluyor. Yapmaları gereken, bir kısım oyuncu yayılmaların olmaması için haritadan küp kaldırırken, diğerleri ellerinde kartları birleştirip hastalıkların tedâvilerini bulmak için uğraşmak durumundalar. Hatta birkaç oyuncu da haritada gezip yeni araştırma laboratuvarları kurmalı ki oyuncular hızlı hareket edebilsin ve tedâviler kolaylıkla bulunabilsin. E peki kim hangi görevi üstlenecek derseniz bu noktada oyuncuların rol kartları devreye giriyor.

Rol kartları: Araştırmacı, Karantina Uzmanı ve Bilim İnsanı

Oyunun başında her oyuncu 1 adet rol kartı seçiyor. Seçtiğiniz rol kartına göre bâzı hamleleri diğer oyunculara göre daha kolay yaparken hatta normalde yapılamayacak hareketler de yapabiliyorsunuz. Mesela Bilim İnsanı rolü tedâvileri 5 yerine 4 kartla bulmanızı sağlarken, Sıhhıyeci rolü bir hamlede bir değil 3 aynı renkli küpü kaldırabiliyor, hatta tedavisi bulunmuş hastalıklarının küplerini hamle bile yapmadan kaldırabiliyor. Öte yandan Koordinatör/Sevkiyat Uzmanı (Dispatcher) hamlesiyle başka oyuncuların pullarını hareket ettirebiliyor. Genelde oyunda seçtiğiniz role göre oynamanız çok çok ama çok tavsiye edilen bir seçim. Aksi takdirde kendi yapmanız gereken işi iyi yapamadığınızdan tüm ekip zarar görüyor ve oyun zorlaşıyor. Bu da oyundaki kooperatifliği ve koordinasyonu oldukça öne çıkaran bir diğer öğe.

Tamam, enfeksiyondur, yayılmadır epey hareketliymiş, keyifli mi bâri?

Pandemic genelde tansiyonu yüksek bir oyun. Sâkin sâkin oyun oynarken işler bir anda karışabiliyor ve bir çok durumda oyunu son anlarda kazanıyorsunuz. Aşırı iyi kart çekmediyseniz (ya da aşırı iyi koordine olmadıysanız) heyecanlı turlar oluyor, özellikle oyunun ilerleyen turlarında. Normal bir oyun genelde kurulmasıyla birlikte 60 – 75 dakika sürüyor. Yeni oyuncu varsa ekibinizde onlar da 10 dakikada genelde anlatabiliyorsunuz. Öte yandan teması oldukça yerinde bir oyun Pandemic. Hakikâten dünyayı gezip salgın hastalıklara ve zamana karşı bir oyun oynuyorsunuz. Zamana karşı diyorum çünkü eğer oyuncu destesi biterse de oyunu zaman haddinden kaybediyorsunuz, diğer kaybetme sebepleri yetmediyse diye söylüyorum. Oyunun tahtası çok güzel tasarlanmış bir dünya haritasından oluşuyor. Hastalık küpleri renkli renkli plastik küpler, kartlar da iyi epey iyi tasarlanmış kartlar.

Piyasaya ilk çıktığından beri 10 yılı aşkın bir süre geçmiş olmasına rağmen hâlâ oldukça iyi, yaşını az gösteren oyunlardan birisi Pandemic. Arkadaşlarınızla klasik rekâbete dayalı bir oyun oynamak yerine birlikte bir sorunu çözmek için düşünüp, tartışıp, karar alabildiğiniz farklı bir tecrübe sunan bir oyun Pandemic. Oyunda turunuz hâricinde de devamlı aktifsiniz çünkü devamlı “öyle yapmayalım, şöyle yapalım” diye fikir verip oyuna dâhil oluyorsunuz.

Kooperatif oyun seviyorsanız şiddetle tavsiye edilir. Yok çok kooperatifçi değilim deseniz de gene de arşivde bulunması gereken klasikler arasında.

İyi eğlenceler, ellerinizi sık sık yıkayın, cereyanda kalmayın,

35 YORUMLAR

  1. Neotroy’a böyle önemli oyunları Türkiyeye kazandırdığı için çok teşekkür ederim. Dövizin tavan yaptığı dönemlerde bir nebze daha uygun fiyatlara alabiliyor olmak güzel.

  2. Tanıtım için teşekkürler!
    Çok güzel bir tanıtım olmuş. Dilinize kaleminize sağlık.
    En çok beklediğim oyun! Yakında
    Neotroy Türkçe Pandemic yayınlacak! Heyecanla bekliyoruz!
    Ayrıca Meepublic de yılbaşı çekilişinde Pandemic hediye!

  3. Oyunu bayaa bi görmüştüm ve beğenmiştim.Şimdi türkçe versiyonu çıkıyormuş ve şuanda alacaklarımda 1. de.Ve derin bir inceleme olmuş kural kitapçığında ihtiyaç kalmamış.Çok teşekkürler.

  4. Sadece Pandemic’i değil, yeni başlayanlar için yabancı bir tür olan cooperative türünü de tanıtabilen bir yazı olması sebebiyle beğendim. Güzel kritiklere devam…

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu girin
Lütfen isminizi buraya girin