Maya takvimi ve Mayalar’ın kıyamet kehanetini hatırlar mısınız? Bu kehanete göre 21 Aralık 2012’de saat 13:11’de kıyamet kopacaktı. Hatta bu kıyametten en az etkilenecek bölgelerden birisi Türkiye’de bulunan İzmir’in Selçuk ilçesine bağlı Şirince köyüydü. Şirince köyü 21 Aralık 2012’de Mayalar’ın kıyamet kehanetine inanan binlerce insanın –ki bunların çok büyük çoğunluğu yurtdışından gelen yabancı turistlerdi- akınına uğradı. Bir cümbüş, bir şenlik… 

Kıyamet kopmadı; öyle olsaydı ben bu yazıyı yazamaz, siz de okuyamazdınız.

Dünya’nın bir bölümünde böyle bir Maya çılgınlığı yaşanırken, kutu oyun dünyasına da ayrı bir Maya takvimi çılgınlığı yaşanıyordu. Ve evet yine 2012 yılında…

2012 yılında Simone Luciani ve Daniele Tascini birlikte tasarladıkları “yenilikçi” worker placement oyunu olan Tzolk’in: The Mayan Calendar’ı, Czech Games etiketiyle yayımladılar. Tırnak içinde belirttiğim “yenilikçi” tanımına daha sonra döneceğim. Ama önce size biraz oyundan bahsedeyim. 

Tzolk’in 2 ila 4 oyuncu ararısında oynanan ve yaklaşık 90-120 dakika arasında süren bir worker placement (işçi yerleştirme) oyunudur. Oyunu defalarca oynamış birisi olarak şunu rahatlıkla söyleyebilirim ki; oyun 4 kişi ile oynandığında tadından yenmiyor. 2 ve 3 kişi ile de oynamak eğlenceli ama dediğim gibi 4 kişi olunca kesinlikle çok daha iyi.

Tzolk’in’de her bir oyuncu farklı bir Maya kabilesini oynuyor. Oyuncular sahip oldukları işçileri oyun alanında bulunan belli bölgelere yerleştirerek, daha sonra o bölgeden çeşitli kazanımlar elde ediyorlar. Bu kazanımlarla da bina yapımı, teknolojik ilerleme, tapınaklarda Maya tanrılarına tapınma gibi aksiyonlar yapıyorlar. 

Çarkları boyanmış Tzolk'in board'u masada oldukça ilgi çekici duruyor.
Gayet başarılı bir artwork. Siz de çarkları benim gibi zevkinize göre boyayabilirsiniz.

Öncelikle worker placement (işçi yerleştirme) mekaniğinden kabaca bahsedelim; oyun alnında bulunan kaynakları kazanmak, bir özelliği tetiklemek ya da diğer oyuncularla pozitif ya da negatif etkileşime geçebilmek için kullandığınız bir oyun mekaniğidir. Örneğin işçilerinizden birini oyun alanında bulunan altın kaynağına gönderirsiniz ve bu işçiniz size altın kazandırabilir ya da işçinizi oyun alanında bulunan bir bölgeye gönderip oyun alanındaki başka bir alanın aktif hale gelmesini sağlayabilirsiniz. Her oyuncunun sınırlı sayıda işçisi vardır ve bu işçileri en verimli şekilde kullanmaya çalışırlar.

Worker placement (WP) mekaniği genelde şu şekilde işler; işçinizi tahtaya yerleştirdiğiniz anda ya da o tur içerisinde geri dönüşü (kaynak, olay tetikleme vs.) alırsınız. Tzolk’in in yenilikçi WP mekanizması ise işçiyi yerleştirip o tur içerisinde bir kazanım sağlamıyor; işçiniz masada beklediği sürece kazanımınız artıyor.

Oyun Değerlendirmesi:

Tzolk’in’in board’u da bu yenilikçi WP mekaniğine uygun bir şekilde birbirine bağlı beş adet çarktan oluşuyor. Bu beş çarkı ise ortadaki büyük bir çark birbirine bağlıyor. Bu büyük çark aslında Maya takvimini yansıtıyor. Ortadaki çark döndükçe (zaman ilerledikçe) ona bağlı olan diğer çarklar da aynı şekilde dönüyorlar. Bu dönüş de oyunda zaman kavramını simgeliyor.

Oyunda işçilerinizi yerleştirebileceğiniz beş çark ise aslında beş farklı Maya kentini temsil ediyor. Bunlar Palanque, Uxmal, Yaxchilan, Tikal ve Chichen Itza. İşçileriniz bu kentlere gidip çalışıyor ve sizin için bir şeyler üretiyorlar. Şimdi sırasıyla bu kentlerde neler üretildiğini inceleyelim.

Palanque: Bu kente giden işçileriniz sizin için odun ve mısır toplarlar. Odunları daha sonraları genellikle bina yapımında ya da bazen bir teknolojide ilerlemek için kullanıyorsunuz. Mısır ise işçilerinizi doyurmaya yarıyor. Evet işçiler aç karnına çalışmıyorlar! İşçilerinizi beslemezseniz bunun bazı cezaları var.

Uxmal: Bu kente giden işçileriniz ticaret, takas, yeni işçi bulma, bazı din işleri gibi daha sosyal ve ticari işler için uğraşıyorlar.

Yaxchilan: Bu kente giden işçileriniz özellikle bina yapımında kullanılan odun, taş, altın gibi madenlerle birlikte bazen de mısır ve kuru kafa topluyorlar. Kuru kafanın ne işe yaradığını yazının devamında anlatacağım.

Tikal: Bu kente giden işçileriniz daha önce sizin için topladıkları kaynakları kullanarak bina ve/veya anıt yapabiliyorlar. Ayrıca yine Tikal çarkında teknolojik gelişimler yapabiliyor ve Maya tanrılarına tapınabiliyorsunuz. 

Chichen Itza: Bu kente giden işçileriniz oyunda bulunan üç farklı Maya tanrısı için dini görevleri yapıyor. Yaxchilan çarkından aldığınız kuru kafaları bu çarkta kullanıyorsunuz.

Çarkları boyanmış Tzolk'in board'u masada oldukça ilgi çekici duruyor. İşçiler de rengarenk.
Kendi zevkime göre boyadığım çarklar.

Oyunun İşleyişi:

Sıra size geldiğinde yapabileceğiniz iki hamle var; ya istediğiniz kadar işçinizi çarklara yerleştiriyorsunuz ya da daha önceden çarklara yerleştirdiğiniz işçilerden istediğiniz kadar işçiyi çarklardan geri çağırıyorsunuz. Geri çağırdığınız işçiler çarkın o anda bulunan bölümündeki kazanımı sağlıyorlar. 

İşçileri çarklara yerleştirmenin de kuralları var; bir kere işçinizi istediğiniz yere yerleştiremiyorsunuz, çarktaki noktalardan en düşük olanı seçmek zorundasınız. Ayrıca koyduğunuz her işçi için de ödeme yapmanız gerekiyor. Ödemeyi mısırla yapmak zorundasınız. 

Mısır oyunda çok önemli bir yer tutuyor. Hem işçilerinizi çarklara yerleştirirken kullanıyorsunuz hem de işçileri besleme dönemi geldiği zaman işçilerinizi doyuruyorsunuz. (İşçi başına 2 mısır) Eğer mısırınızı düzgün kullanmaz ya da yeteri kadar mısır elde edemezseniz oldukça zorlanırsınız. 

Mısır için söylediğim şeyler odun, taş, altın gibi diğer kaynaklar için de geçerli. Bu aşamada oyunun ikinci önemli mekaniği devreye giriyor; Kaynak Yönetimi. Kaynak yönetimi oyunda oldukça önemli bir yer tutuyor. Oyunda yapacağınız tüm hamleleri (bina ya da anıt yapmak, teknolojide ilerlemek, tapınaklarda ilerlemek vs.) kaynaklarınızı kullanarak yapıyorsunuz. O yüzden stratejinizi belirlemeli, yapacağınız hamleyi planlamalı ve o plana uygun şekilde kaynaklarınızı kullanmalısınız.

Oyun Parçaları:

Oyunculara ait bileşenler ahşaptan yapılmış küpler, işçiler ve puan marker’larından oluşuyor. Oyunun bileşen kalitesi oldukça başarılı diyebilirim. Kural kitabı oldukça ayrıntılı ama basit bir anlatıma sahip. Kuralları örneklerle destekliyor. 

Tzolk’in’in geniş ve oldukça güzel bir board’u var. Daha önce de bahsettiğim gibi bu board üzerinde çarklar ve kazanımlar sağlayabileceğiniz bazı bölgeler bulunuyor. 

Board’un sağ üst köşesinde üç farklı tapınak bulunuyor. Çarklar üzerinde tapınakta ilerleme hamlelerini seçtiğinizde bu tapınaklarda ilerliyorsunuz. Tapınakta ilerledikçe de puan ve/veya kaynak kazanabiliyorsunuz. 

Board’un orta sağ kısmında iste teknolojik alan bulunuyor. Bu bölgede 4 farklı teknolojik gelişim alanı bulunuyor. Bunlar sırayla;

Birinci Teknoloji Alanı TARIM: Bu alanda ilerledikçe Palanque çarkından topladığınız mısırlara bonus kazanıyorsunuz. İlk kademede Palanque ovalarında (çarkın yeşil olan bölümleri) +1 mısır, ikinci kademede hem sulak alanlar (çarkın mavi olan ilk bölmesi) hem de ovalarda +1 mısır, üçüncü kademede ise ovalarda +2 mısır alıyorsunuz. Üçüncü kısma geldiğinizde daha fazla ilerlemiyorsunuz. Bunun yerine olduğunuz yerde kalıp dördüncü kısım için ödeme yapıyorsunuz. Dördüncü kısım için yaptığınız her ödemede istediğiniz bir tapınakta bir ilerliyorsunuz.

İkinci Teknoloji Alanı KAYNAK ÜRETİMİ: Bu alanda ilerledikçe topladığınız kaynaklara bonus kazanıyorsunuz. İlk kademede Palanque ve Yaxchilan çarkından topladığınız odunlara +1 ekleniyor. İkinci kademede ise Yaxchilan çarkından topladığınız taşlara +1, üçüncü kademede ise altına +1 bonus kazanıyorsunuz. Dördüncü kademeyi her kullandığınızda ise istediğiniz iki kaynağı kazanıyorsunuz.

Üçüncü Teknoloji Alanı MİMARİ: Bu alanda ilerledikçe bina yapımında bonuslar kazanıyorsunuz. İlk kademede her bina yaptığınızda 1 adet mısır kazanıyorusunuz. (Hemen burun kıvırmayın mısır çok önemli demiştim) İkinci kademede ise her bina yaptığınızda ekstradan 2 puan kazanıyorsunuz. Üçüncü kademede ise bina yaptığınızda istediğiniz 1 adet kaynağı ödemiyorsunuz. Dördüncü kademeyi her kullanışınızda ise 3 puan kazanıyorsunuz.

Dördüncü Teknoloji Alanı İLAHİYAT: Bu alanda ilerledikçe Chichen Itza çarkında yapacağınız hamleler için bonus kazanıyorsunuz. Birinci kademede Chichen Itza çarkında işçinizi alırken bulunduğu noktanın değil çarktaki bir sonraki noktanın kazanımını elde ediyorsunuz. İkinci kademede ise Chichen Itza çarkında bir hamle yaptığınızda isterseniz 1 adet istediğiniz kaynağı ödeyerek istediğiniz bir tapınakta bir seviye yükseliyorsunuz. Üçüncü kademede ise Yaxchilan çarkında kuru kafa kazanırken +1 kuru kafa kazanıyorsunuz. Dördüncü kademeyi her kullandığınızda 1 adet kuru kafa kazanıyorsunuz. 

Oyundaki teknoloji alanı böyle. Stratejiniz doğrultusunda bir teknolojiye yönelirseniz oyunu kazanma şansınız artar. Mesela eğer bina üretimine gidecekseniz Kaynak Üretimi ve Mimari teknolojilerini geliştirmek size fayda sağlayacaktır. Aynı anda tüm teknolojilerde ilerlemek ise pek iyi bir fikir değil. Her şeye biraz sahip oluyorsunuz ama hiç bir şeye tam olarak sahip olamıyorsunuz. Bu şekilde oyunu kazanmak oldukça zor diyebilirim.

Board’un sağ alt köşesinde ise binalar ve anıtlar bulunuyor. Bina yapma aksiyonunu seçtiğinizde burada açık olan binalardan yapmak istediğinizi seçiyor ve üzerinde yazan kaynağı ödeyerek o binayı yapmış oluyorsunuz. Yaptığınız binaların üzerinde ise size sağladıkları kazanımlar var. Bazı binalar işçileriniz için daha az mısır ödemenize yararken, bazı binalar tapınaklarda ilerlemenizi sağlıyor. Bir binayı yaptığınızda yerine yeni bir bina açılıyor.Hangi binaların ne yaptığı kural kitabında net bir şekilde anlatılmış.

Anıtlar ise yapımı oldukça pahalı binalar. Ancak size oyun sonunda yine fazlaca puan kazandırıyorlar. Oyun başında 6 adet Anıt binası açılıyor ve normal binaların aksine Anıt binalar yenilenmiyor.

Çarkları boyanmış Tzolk'in board'u masada oldukça ilgi çekici duruyor.
Masada gayet güzel duruyor.

Oyun Kuralları:

Tzolk’in kuralları bakımından kolay denilebilecek bir oyun. Sıra size geldiğinde ya masaya işçi yerleştiriyorsunuz ya da masadaki işçilerinizi geri çağırıyorsunuz. Bu kadar! Ama oyunu zorlaştıran şey oyun sırasında vermeniz gereken kararlar. Tzolk’in’i en sevdiğim oyunlardan biri yapan özellik tam da bu; az kural ile çok derinlik sağlayabilmesi. Buna biraz daha hafif bir başka örnek oyun da Concordia.

Her oyuncu sırası gelince hamlesini yapıyor ve tüm oyuncuların hamlesini yaptığında tur bitiyor. Tur bitiminde ortadaki çarkı saat yönünde bir dişli döndürüyorsunuz. Bu şekilde çarklarda bulunan işçiler ilerliyorlar. 

Ortadaki çark ¼ oranında döndüğünde bir çağ bitiyor. Çağ bitimlerinde işçilerinizi mısır ile beslemek zorundasınız. Çağ bitimlerinde aynı zamanda tapınaklardaki puan ya da kaynak kazanımları da yapılıyor. Ortadaki çark tam bir tur atarak başladığı noktaya geldiğinde oyun bitiyor ve en yüksek puana sahip oyuncu oyunu kazanıyor.

Son Sözler:

Oyunda diğer oyuncularla etkileşime geçecek çok fazla alan yok. Nadiren de olsa ufak tefek kazıklar atabiliyorsunuz. Kısacası Tzolk’in etkileşimden çok bir planlama oyunu.

Eğer kuralları kolay ama derin bir strateji oyunu istiyorsanız, ileri hamleleri ve bu hamleleri yapmanıza yarayacak eylemleri planlamayı seviyorsanız Tzolk’in tam size göre bir oyun. İlk oyununuz bir öğrenme oyunu olacaktır ama ilk oyunun sonunda Tzolk’in’in nasıl bir oyun olduğunu anlayacaksınız!

Artıları:

  • Az kural ile çok derinlik sağlaması.
  • Birden fazla kazanma yolu.
  • Yaratıcı çark mekaniği.
  • Düşük şans faktörü.
  • Güzel artwork.
  • Kaliteli oyun parçaları.
  • Makul oyun süresi.

Eksileri:

  • Oyuncular arası etkileşim az.
  • Nadiren de olsa AP (Analiz Paralizi)
  • Kötü planlama yaparsanız geri dönüş yapmak zor. 

 

2 YORUMLAR

  1. […] Tzolk’in The Mayan Calendar’ı ilk oynadığımda epey az oyun tecrübem vardı. Taş çatlasa o güne kadar 6-7 oyun oynamıştım Oyun bittiğinde aklımda şu düşünce vardı: “Bunun gibi başka oyunlar da varsa oynamam lazım.” Ne yazık ki Tzolk’in ayarında çok az oyuna denk geldim bu süreçte. Yanlış anlaşılma olmasın, daha iyi oyunlar da oynadım diye düşünüyorum ama Tzolk’in’deki ilginç mekanizma, ileri dönük ciddi hesaplama ve stratejik derinlik kombinasyonunu bir arada çok göremedim.  […]

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu girin
Lütfen isminizi buraya girin